Sosyal Medyada Algı Yönetiminin Siyasete Etkisi

Küreselleşme olgusuyla birlikte  hayatın kılcal damarlarından soyutlanarak, Bilgi Çağı'nın derinliklerinde giderek kaybolduğumuz bir dönemi yaşamaktayız. Günümüzde yaygınlaşan teknolojik bağımlılık, bireylerin hayatlarını tamamen değiştirmektedir. Bu bağlamda insanların sosyo-kültürel değerleri, günlük konuşma dili, ikili ilişkileri devamlı olarak evrilmektedir. Sosyal medyanın yaşamımızın temel dinamiği haline gelmiş olması çeşitli açılardan incelenmesi gereken hassas bir konudur. Özellikle kullanımın çok küçük yaşlardaki çocuklardan en yaşlı insanlara varıncaya kadar geniş bir yelpazede çeşitlilik göstermesi bu konuda sağlıklı bir analizin yapılmasını elzem kılmaktadır. Yazımızda da sosyal medya ağlarının bireyler üzerindeki siyasi tavır\duruş, etki gücü, algı yönetimi ve üslupta oluşturduğu reaksiyonlardan bahsetmeye çalışacağız.

  Siyaset üzerine düşüncelerini dinlediğim yaşı epeyce geçkin olan amcalarımızda dikkatimi çeken husus, politika konuşurken çoğunun dikkatli bir konuşma dili seçtiği ve üslubunu da buna göre ayarladıklarıydı. Bu insanlarda en ufak bir argo, küfür vs. duymak mümkün bile değildi. Muhalif veya iktidar yanlısı olsun eski Türkiye’de gençlik yıllarını geçirmiş, darbelerin, muhtıraların gölgesinde büyüyüp olgunlaşmış insanlardı bunlar. Zamanın başbakanına, bakanlarına, ileri gelen devlet ricaline karşı düşünce ve söylemlerde makama ve devlete olan saygı hep gösterilmiş. Burada altını özellikle çizmek istediğim husus ise bu hassasiyeti gösteren kesimin marjinalleşmeyen ve gündelik hayatıyla ilgilenen ‘‘sade’’ olarak da tabir edilen insanlar olduğunu da hatırlatmak gerekir. Bu insanlar, kahvehanelerde ellerinde okudukları gazeteleriyle ülkenin gidişatı üzerine görüşlerini belirtmişler, düşüncelerini belli bir sınırlılık içerisinde ifade etmişler.

  Televizyon ve özellikle de internetin toplumumuzun fay hatlarını derinden sarstığı bir dönemde ortaya çıkan sosyal medya, birçok yeniliği ve değişimi beraberinde getirdi. Olaya siyaset açısından baktığımızda artık her vatandaşın proaktif bir şekilde tüm gelişmelere müdahil olduğunu görmekteyiz.  Bugün sosyal medya aracılığıyla insanlarımız siyasi görüşlerini doğrudan tüm kullanıcılarla paylaşabiliyor.  Sanal ortamda gündemi ve ideolojisini tartışabiliyor, gelişmeleri an ve an bulunduğu her noktada rahatlıkla takip edebilme fırsatı yakalayabiliyor.  Bu duruma bireylere sınırsız bir dünyanın kapılarını açması ve yaşanan gelişmeler karşısında haberdar olmasını sağlaması bakımından olumlu yaklaşılabilir. Ancak sosyal medya ağlarının sağladığı sınırsız erişilebilirlik ile sınırsız özgürlük alanı kültürel değerlerin, etnik kimliklerin, dini kutsalların zaman zaman çiğnenmesine, aşağılanmasına ve yozlaştırılmasına neden olmaktadır. Siyasi ideolojiler ve siyasi tavır alanlar da bu bağlamda en çok hakarete uğrayan kesimler olarak dikkati çekmektedir. Sosyal medyanın kullanıcılara sunmuş olduğu sınırsız erişi(m)lebilirlik ile özgürlük alanı, toplumumuzun kutuplaştırılmasına, insanlarımız arasındaki nefret ve kin duygularının körüklenmesine sebebiyet vermektedir.

  Sosyal medya ağlarının siyaset mekanizmasını manipüle etmeye elverişli global yapısı endişe verici bir boyuttadır. Bireylerin beyinlerinden geçen tüm düşünceleri açığa çıkaran ve adeta içgüdüsel bir ivedilik refleksi ile tüm dünyayla paylaşmasını sağlayan sosyal medya, siyaseti doğrudan etkileyebilmektedir. Asparagas haberlerin, yalan, iftira, hakaret ve nefret içerikli paylaşımların ülkemizde revaçta olduğu göz önünde bulundurulduğunda sosyal medyanın siyaset üzerinde şimdiye kadar görülmemiş bir algı yönetimi yaptığı belirtilmelidir. Toplumumuzun özellikle hassas olduğu milli değerler ile dinin sosyal medyada bir kukla gibi kullanılarak araçsallaştırılması, alt tabakadan üste doğru artarak devam eden eylem, karşıtlık, şiddet ve tepkisel davranışların sergilenmesine ortam hazırlamaktadır. Sosyal medya ağlarının insan davranışları üzerindeki şok edici etkisi, seçilmiş meşru hükümetlere biçim vermeye dönük kitlesel protestolar düzenlemeye kadar ileriye gidebilmektedir.

  Algı yönetiminin ürkütücü boyutu, toplumumuzun hangi saikler doğrultusunda siyasal hareketlere yöneldiğinin tespit edilip öğrenilmesi ve ona göre dizayn edilmesi suretiyle sosyal medya ağlarına yansıtılmaktadır. Yani, bir bireyin siyasi duruşunun kırmızı çizgilerinin aşılması hasebiyle veyahutta onun hayatında değer verdiği olguların manipüle edilip değersizleştirilmesinin, yok hükmünde sayılmasının aslında siyasiler veya siyasi ideolojilerce yapıldığının gösterilmesiyle derin bir kaos, kargaşa ve kutuplaşmanın tohumları atılmaktadır. Lokal bir olayın sosyal medya aracılığıyla bölgesel sınırını aşıp tüm ülkenin meselesi haline dönüştürülmesi artık çok kolaylaştırılmıştır. Bir bölgede meydana gelen eylemin sanal ortamdan diğer bölgelere domino etkisiyle çabuk, planlı ve toplu bir şekilde yayılması artık her ülke siyasilerinin dikkatle incelemesi gereken bir husustur. Çünkü sosyal medya ağlarında oluşturulan algı yönetimi, bireyleri normal şartlarda olduğundan daha hızlı etkilemektedir. Sosyal medya ortamından paylaşılan yazı, resim, video ve karikatürlerin tahrik ve rencide edici, aşağılayıcı, iftira odaklı ve gerçeklikle alakası olmayan bir şekilde kullanıcılara sunulması bireysel veya kitlesel olarak sarsıcı geri dönüşlere neden olmaktadır. İnsanlarımız bilinçli veya bilinçsiz bir şekilde yapılan paylaşımlara en ağır şekilde karşılık verebilmektedir. Böylesi bir durumda edebe ve ahlaki değerlerle örtüşmeyen söylemlerin devasa bir boyutta tezahür ettiği söylenebilir. Siyasi meselelerde akıl, mantık, izan değerlerini zorlayan bu söylemler ülkemizin siyasi kültürüne de olumsuz bir etki oluşturmaktadır. Ülkenin cumhurbaşkanına, başbakanına, hükümetine ağza alınmayacak cinsten birçok söylemler sosyal medya ortamlarında her gün paylaşılmaktadır. Sadece iktidara yönelik olarak olmayan bu durum ülkenin diğer parti liderlerine, muhalefetine de yapılmaktadır. Sosyal medya tahammülsüzlük boyutunun zirve noktası yaptığı, sloganist demeçlerin ön planda tutulduğu, birlikteliğimizin yegane hazinesi olan kültürel değerlerimizin kutuplaşmanın metası olarak kullanıldığı bir ortam haline gelmiştir.

  Sosyal medyanın siyaset mekanizması üzerinde yapmış olduğu algı yönetimini kırmak için ülkenin politika yapıcılarının ve her gün televizyonlarda yorumculuk yapan aydınların üsluplarına dikkat etmesi gerekmektedir. Bugün 18 yaşın altındaki gençlerin siyasetin gündelik tartışmaları içerisine sosyal medya aracılığıyla müdahil olması zihinlerin kararmasına, sağlıklı düşünme ve analiz etme yetisinin kaybedilmesine sebep olmaktadır. Sosyal medya ağları üzerinden paylaşılan her habere her yoruma anında itibar edilmemeli, işin aslı güvenilir kaynaklardan araştırıldıktan sonra konuyla ilgili yorum veya paylaşımların yapılması gerekmektedir. Sosyal medyanın toplumumuzda açmış olduğu kutuplaştırıcı tavrın ülkenin siyasi ortamından etkilendiği de aşikardır. Siyasetin dilinin sertliği veya yumuşaklığı sosyal medyaya doğrudan yansımaktadır. Son olarak Bilgi Çağı’nı yaşadığımız şu günlerde iki ucu da keskin olan sosyal medya ağlarının yakın gelecekte bugünkünden daha fazla ve daha etkin bir şekilde algı yönetimi oluşturacağı ve siyaseti daha çok şekillendireceğini söyleyebilmek mümkündür.  

İslam İşbirliği Teşkilatı Ne İşe Yarar?

  İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT), 1969 yılında bir Hristiyan'ın Mescid-i Aksa'yı kundaklama girişimi sonrası ortak tavır alma adına aynı yılın eylül ayında kurulan uluslararası bir örgüt olarak bilinir. Kurulduğundan bugüne değin amacı, Müslüman ülkeler arasında sadece dini değil; ekonomik, siyasal, sosyo-kültürel gibi pek çok alanda işbirliği ve dayanışmayı arttırmaktır. Bugün 58 Müslüman ülkenin aktif üyeliğinin bulunduğu İİT, Birleşmiş Milletler'den sonra en fazla üyeye sahip örgüt konumundadır. Dünyadaki 1,5 milyarlık Müslüman aleminin görünürdeki en büyük uluslararası temsilcisi İslam İşbirliği Teşkilatı ne işe yaramaktadır? Müslümanların sorunlarına karşı ne tür tepkiler vermektedir? İslam dinini ne yönde temsil etmektedir? Dünyada ''ses getiren'' faaliyetleri nelerdir? Bu soruları yazımızda irdelemeye çalışalım. 
   Uluslararası gündem Fransa'daki mizah dergisine yapılan terör saldırısı ile hareketlilik kazandı. Tüm dünya medyası bu eylem karşısında saatlerce program yaptı(yapmaya da devam ediyor), olayın saldırganlarına yönelik operasyonları canlı yayınla izleyicilere aktardı. 12 kişinin hayatını kaybettiği eylem sonrası Avrupa'daki İslamofobik çevreler ve göçmen karşıtı ırkçı kesimler birtakım tahrik edici protestolara girişti. Fransa'da camilere hedef alan saldırılar cereyan etti. Malumunuz olduğu üzere Avrupa'dan sonuçları kötü olabilecek bu girişimlere karşı sağduyulu açıklamalar gelmedi değil. Birçok Avrupalı siyasetçi ve düşünürden terör saldırısının İslam ile ilişkilendirilmemesi gerektiğine yönelik mesajlar verildi. Peki Müslümanları doğrudan ilgilendiren ve olası İslamofobik eylemlere karşı tehdit altında olunan bir eylem sonrası İİT ne yapıyor? Sorunun cevabı oldukça basit! Hiçbirimizin uğramadığı internet sitesinde, İİT Genel Sekreteri'nin Charlie Hebdo saldırısını kınayan ve İslamofobi karşısında uyarı niteliğindeki açıklama metni ile tepki veriliyor! İşte hepsi bu kadar... Uluslararası hiçbir haber kanalı ve ajansında kimsenin yer vermediği veya ver vermeye dahi tenezzül etmediği bir kınama metni. Herhangi bir canlı yayında konuyla ilgili bir basın toplantısı, basın açıklaması yok. Zaten genel sekreteri tanıyan, bilen, gören de yok!(İİT'nin şuanki genel sekreteri Suudi Arabistanlı El Medeni'dir.) Mevcut durumda Müslümanların veya Müslüman devletlerin İslamofobi ile mücadelesinin nasıl başarılı olmasını bekleyebiliriz?
   Her Müslüman devlet temsilcileri, liderleri olayı kınayan açıklamalarda bulundu. Fakat hepsi de minimal etki düzeyinde kaldı. Fransa'daki eyleme 11 Eylül benzetmelerinin yapıldığı ve İslam dünyasını yakından alakadar eden bir konjonktür söz konusuyken birlik içerisinde tek ses halinde ''kolektif''' bir tepki gelemedi. İİT, İslamofobi ve Müslümanların haklarının korunması noktasında birçok açıdan eleştirilmesi gereken bir örgüttür. Soruna sebep olan nedenlerin ve tırmandırılan gerilimin çözümünü sağlayacak temsili kolektif bir meşru iradeden İslam dünyası yoksun bulunmaktadır. İİT, bir nevi kaldırılan halifelik kurumunun yerine kurulmuş bir örgüttü. Doğru düzgün kim tanıyor? Kim otorite olarak görüyor? Sorunun bu boyutlara ulaşmasına izin vermemek adına ses getiren bir icraatta, faaliyette bulunuldu mu? Bugün Fransa'da Hıristiyanlığa ve Yahudiliğe yapılan hakaret ve nefret söylemi suç iken İslam dinine yapılan hakaretlere yönelik bir kanuni düzenleme niçin yok? Problem Fransa'da mı? Bu sorunun halledilmesi için İİT ne kadar çaba gösterdi? Müslüman olan üye ülkeler İslamofobik tavır ve eylemlere karşı Batılı ülkelere ilgili düzenlemelerin çıkarılması noktasında kolektif bir baskı yapabildi mi? Sorunun temellerinin çözümü için ortak irade ortaya koyabildi mi? 
   Maalesef bu sorular içler acısı durumu ortaya koymaktadır. Bugün Nijerya'da Boko Haram Örgütü yüzbinlerce insanı gözünü kırpmadan vahşice katlederken; Suriye'de, Irak'ta, Filistin'de akan kan devam ederken; Doğu Türkistan'da, Myanmar'da Müslümanlara yönelik zulüm ve baskı artarken İslam dünyasının yönetici koltuğunda oturan ''zat-ı muhteremler'', İİT görevlileri, acaba ellerinden geleni yapmakta mıdırlar?! İslam Alimleri Zirvesi'nde aynı, tek bir imamın arkasında saf tutup namaz kılmayı reddederek farklı imamların arkasında namaz kılan Sünni ve Şii alimler ne yapmaya çalışmaktadır?! Sırf siyasi güç uğruna Sünni Suud ile Şii İran devletinin mücadelesi Müslümanlara ne yarar sağlamaktadır?!
   İslam dünyası içinde bulunduğu açmazları çözmedikçe İslamofobi ve benzer şekilde kanayan yaralar düzelmeyecektir. Batı dünyasının tamamının Fransa'daki saldırı sonrası yekvücut halinde destek açıklamaları, her türlü yardımda bulunacaklarına yönelik beyanatlarını kaç İslam ülkesi bugün Müslümanları ilgilendiren bir sorunda aynı ortak tepkiyi ve yardımlaşmayı göstermektedir? İİT hakkıyla görevini yerine getirememekte ve Müslümanları dünyada temsil edememektedir. Çoğu kesim Nijerya'daki katliamın Fransa'daki 12 kişinin öldürülmesi kadar sahiplenilmediğini söylüyor ki haklılardır. Çünkü artık İslam dünyasındaki ölümlerin haber değerinin sansasyonelliği kalmamıştır! Artık insanlar Müslüman beldelerindeki ölüm haberlerini doğal karşılamaktadır. Adalet? Bunu sağlayacak olan yine Müslümanların iradesidir. Ancak ittihad yerine bölünmüşlük, dayanışma yerine ayrılık görüntüsü sergilenmektedir. 58 Müslüman devletin üye olduğu sözde işbirliği olan İİT örgütü sorumlu bir bilinçle hareket etmemektedir. Hakeza basınımız da olaylara gereken değer ve önemi vermemektedir. Ulusal ve uluslararası basın, Charlie Hebdo saldırganlarına yapılan operasyonları 8 saati aşan bir süre canlı yayınla izleyiciye aktarırken Nijerya'daki katliam haberi unutulup gitmektedir.
   İİT bu farkındalığı oluşturacak, İslamofobi dahil Müslümanların tüm sorunları karşısında aktif rol oynayacak bir numaralı örgüttür. Ve bunun için önce medyayı, uluslararası algıyı tersine çevirmesi; sonra da üyelerinin birlikte kolektif hareket etmesini sağlaması gerekmektedir. Dileyelim ve umalım ki İslam dünyasının, Müslüman camianın uluslararası arenadaki en büyük temsilcisi; İİT artık eskisi gibi olmasın, birleştirici, proaktif ve tanınırlığı en üst düzeyde olan bir örgüt olsun. 

Avrupa'da Tırmandırılan İslam Karşıtlığı ve Charlie Hebdo Saldırısı

Batı dünyasının Rönenans, Reformasyon, Aydınlanma Dönemi ve Sanayi İnkılabı gibi bir dizi önemli gelişmeler sonucunda, gerisinde kaldıkları Doğu Medeniyeti'nin üzerine çıkmayı başardıklarını biliyoruz. Avrupalı devletler kurdukları yeni dünya düzeniyle müreffeh bir hayat koşullarının önünü açtılar. Bugün Kuzey(gelişmiş) ve Güney(gelişmemiş) ülkeleri olarak tabir edilen yeni uluslararası bir mücadele alanını sahaya sürdüler. Kuzeyin gelişmiş ülkeleri her bakımdan dünyanın hakimiyken, Güney ülkeleri ise bu dünya hakimiyetinin serfliğini yapan sömürgelerdi. 

  Avrupalı devletler kapitalist ekonomik sistemin sömürgeci emperyalist düzenle bileşiminden meydana getirilen bir dünya hakimiyeti modelini izledi. Doğu'nun tarih boyunca aşikar olan zenginliklerinin bir şekilde Batı'ya zahmetsiz, kolay ve ulaşılabilir şekilde taşınması birinci derecede ehemmiyet konusuydu. Batı dünyası Doğu'nun zenginliklerini sadece almakla kalmadı, bunu kendi medeniyeti içerisinde harmanladı ve zengin kültürünü dizayn etti.

   Asıl konumuzun temelini teşkil eden bu süreçte Avrupa ülkeleri sürekli gelişim gösterdi. Ancak iki büyük dünya savaşı Avrupa ülkelerinin insan gücüne önemli bir darbe indirdi. Sanayileşmiş Kuzey ülkelerinin haliyle bir iş gücü potansiyeli sorununun ortaya çıkması göç politikasının izlenmesine sebebiyet verdi. İki savaşta da adeta yerle bir olan Almanya'nın tekrar dünyanın 3 büyük ekonomisi arasına girmesinde işçi göçlerinin önemli bir etkisinin olduğu bilinmektedir. Uygulanan göç politikaları Avrupalı ülkelerde göçmen sorunlarını da beraberinde getirdi. İşçi olarak Avrupa topraklarına gelen bu insanlar zamanla aileleriyle buralara temelli olarak yerleşti. Üstelik göçmen nüfusun farklı bir din ve etnik kökenden oluşması bir dizi sosyo-kültürel değişimi beraberinde getirdi. Göçmenlerin çoğunluğunu Müslümanların oluşturması ise esas sorun noktasıydı. Sıkıntının boyutlarının ne kadar üst düzeye ulaşabileceğinin ana parametreleri ise hiç şüphesiz Avrupalı gelişmiş ülkelerde doğum oranlarının çok ciddi boyutlarda azalmasıydı. Radikal köktendinci ve ırkçı Avrupalıların ve bazı  siyasi parti ve birtakım STK'ların gözünden kaçmayan bu durum akıllara Avrupa İslamlaşıyor mu? sorusunu getirdi.

  Müslümanların Avrupa'ya entegrasyonu sürecinde çıkan sıkıntılar, cami(minare) karşıtlığı, peçenin yasaklanması gibi birçok olumsuz gelişmeler yaşandı. İslamofobi adı verilen kavram üzerinden İslam dinine, Müslümanlara ve dinin inanç sembolleri üzerine tepkiler birleştirildi. Son zamanlarda ortaya çıkan ve dünya gündemini Avrupalı ve Amerikalı gazetecilerin infaz videoları ile sarsan IŞİD adı verilen terör örgütünün Avrupa'da İslam karşıtlığına yaptığı muazzam etkiyi artık söylemeye gerek yoktur. IŞİD, Avrupa'da tırmandırılmak istenen İslamofobi'nin adeta ekmeğine yağ sürdü. Artık insanlar üzerindeki İslam ve Müslüman algısı; oluşturulmak istenen terörist, vahşi, barbar, cani, kafa kesen bir tipleme de tezahür etti. 

  IŞİD'in oluşturduğu medyatik yankının Avrupa'da ne zaman patlak vereceğini merakla beklerken Almanya'da PEDİGA adlı bir örgüt İslam karşıtlığı üzerine kitlesel çaplı protesto gösterileri yaptı. Daha ne oluyoruz demeye kalmadan Fransa'da uzun yıllardır İslam karşıtı karikatürlerin yayınlandığı Paris'teki Charlie Hebdo dergisine silahlı saldırı düzenlendi. Saldırıyı düzenleyenler İslam Peygamberine geçmişte yapılan hakaretlerin intikamını alıyorlardı...

  Şimdi arkamıza yaslanıp biraz düşünelim; ''IŞİD-PEDİGA-Charlie Hebdo'' Bu üçlü İslam düşmanlığını Avrupa'da zirve noktasına ulaştırmaya yetti. Hebdo'ya yapılan saldırının zamanlaması oldukça manidar. Bu dergi çok önceleri gündemdeydi ve hakaret içerikli yayınlarına o zamanlar böylesi en ufak bir tepki gelmemişti. IŞİD ortaya çıktığından beri yaptığı sansasyonel eylemlerle, PEDİGA'nın başlattığı Avrupalı Müslümanlara yönelik kitlesel protestoları ancak Avrupa'nın kültürel değerlerinin zirve şehri olan Paris'te, karşıt yayınlar yapan bir dergiye düzenlenen terör saldırısı ile İslamofobi'yi ciddi bir TREND haline getirebilirdiniz. Keza öyle de oldu;

  Charlie Hebdo saldırısı sonrası çok geçmeden Müslümanlara yönelik baskılar başladı, camilere saldırı düzenlendi, yakında fişlemeler ile beraber bir saldırıyı tüm toplumdan çıkarmaya yönelik girişimlere de tanıklık edebiliriz. Avrupa'da göçmenler ile yerliler arasında sosyal bölünmüşlük artacaktır. Göçmenlerin her türlü saldırı ve tehdide karşı acil güvenlik önlemleri ile korunması sorunu ortaya çıkacaktır. Sonuçta 2015 Avrupa'da İslam karşıtlığının  tabiri caizse ''trend'' haline geleceği bir yıl olacaktır. Bu bağlamda İslamofobi dalgasına karşı Müslüman devletlerin ortak bir tavır ile hareket etmesi ve bu karşıtlığın son bulması için politik adımlar atması gerekmektedir.